Canto custa
recuperar datos?

Depende de se o fallo é lóxico ou físico, porque son dous traballos con custos moi distintos. Un borrado accidental, un formatado ou unha partición corrupta resólvense con software, traballando sobre unha copia do disco sen abrilo: é o caso máis barato. Un disco coa mecánica danada, que non se detecta, fai clics ou xira e párase, esixe abrilo en contorno controlado e ás veces pezas dun disco doador idéntico: é o caso caro. Sobre esa base pesan ademais outros factores: cantos discos hai se é un RAID ou un NAS, se os datos están cifrados, se o caso é urxente e, sobre todo, canto se manipulou o disco antes de traelo. Ningún destes factores se pode valorar sen ver o disco, así que por teléfono damos o tramo, non a cifra: copiar un disco san vai de 80 a 150 €, un fallo lóxico de 200 a 400 € e un fallo físico ou de firmware de 500 a 1.500 €, sen IVE. O diagnóstico, de 40 a 60 € que se descontan se aceptas o orzamento, existe precisamente para poder dicir o prezo pechado antes de tocar nada, nunca ás cegas.

Moi pouco, e adoita sorprender. Recuperar 20 GB ou 2 TB do mesmo disco co mesmo tipo de fallo custa practicamente o mesmo: o traballo pesado está en acceder ao disco e reconstruír a súa estrutura, non en copiar os ficheiros un a un. Unha vez que o disco é lexible, mover máis ou menos datos apenas engade tempo. O que si move o prezo de verdade é o número de discos implicados, non o seu tamaño: un NAS con varios discos en RAID non se cobra coma un disco solto, porque ademais de acceder a cada disco hai que reconstruír como estaban organizados entre eles, e iso é traballo de análise, non de copia. Por iso, cando alguén nos pregunta o prezo dando primeiro a capacidade do disco, a pregunta que lle devolvemos é que síntoma ten o disco e cantas unidades hai, non cantos gigas.

Entón só pagas o diagnóstico: a recuperación non se cobra se non hai datos que entregar. O que si facemos sempre, antes de comezar calquera intento, é dicir a viabilidade real que vemos no diagnóstico: se as probabilidades son baixas, dicímoscho con claridade e decides ti se queres seguir adiante ou non, en vez de que gastes cartos nun intento ás cegas que ninguén che explicou. Esa conversa forma parte do diagnóstico, non é un paso á parte. Nin dabamos nin damos porcentaxes de éxito por adiantado, porque ata que non se traballa sobre o disco non se sabe con certeza que hai recuperable e que non; calquera cifra dita antes dese punto é unha promesa que non se pode soster. Preferimos ser claros sobre o que aínda non sabemos que dar unha expectativa que logo non se cumpre, e esa é a diferenza con quen cobra por intentalo sen máis.

Seguir acendéndoo. Se o fallo é mecánico —clics, chiados, un disco que xira e se para—, cada arranque pode converter un caso recuperable nun que xa non o é, porque un cabezal que está tocando o prato raia, literalmente, a superficie onde están os teus datos cada vez que o disco xira. A tentación de «probar unha vez máis a ver se arrinca» é exactamente a que provoca ese dano, e é acumulativo: o disco que o luns tiña bo prognóstico pode non telo o venres se se acendeu varias veces polo medio. Se o disco fai ruídos raros, a única acción correcta é apagalo e non volver acendelo, nin para «sacar só o importante» nin para comprobar se segue igual. Iso inclúe non deixalo en suspensión nin pechar a tapa do portátil: hai que apagalo de todo e traelo así.

Para un borrado simple nun disco que polo demais está san, ás veces funcionan razoablemente ben. O problema aparece en dúas situacións concretas. A primeira é que moitos destes programas escriben no propio disco do que están intentando recuperar, para gardar índices temporais ou os propios ficheiros recuperados, e iso pode sobrescribir xusto o que buscabas antes de que o programa chegue a atopalo. A segunda é que, se o fallo ten algo de mecánico, manteñen o disco aceso e traballando durante horas, que é precisamente o que hai que evitar nese caso. Se os datos son substituíbles, instaladores ou copias que xa tes noutro sitio, probar cun destes programas non ten moito risco. Se os datos importan de verdade e non hai outra copia, non é onde convén arriscarse a facer a proba.

Non, e circula desde hai vinte anos a pesar diso. A idea é que o frío contrae os metais e libera pezas atascadas, pero o que realmente consegue meter un disco no conxelador é condensación: ao sacalo e acendelo, a humidade que se formou dentro entra en contacto coa electrónica e os pratos, e iso engade un dano novo a un disco que xa estaba tocado. No mellor dos casos non cambia nada; no peor, converte un fallo parcial nun total. Non hai ningunha versión deste truco que sexa segura, nin bolsas herméticas nin tempos concretos que o arranxen: o problema é o propio ciclo de frío e condensación. Se un disco con datos que che importan empezou a facer ruídos raros, a resposta correcta segue sendo a mesma que para calquera outro síntoma mecánico: apagalo, non manipulalo e traelo tal e como está.

Ás veces, e adoita ser máis difícil ca nun disco mecánico tradicional. A diferenza está en como xestionan o espazo: un disco mecánico deixa os datos onde estaban ata que algo os sobrescribe, pero un SSD reorganiza e borra bloques pola súa conta de forma continua, como parte do seu funcionamento normal, para manter o rendemento. En canto un bloque se marca como borrado, ese proceso interno pode facelo desaparecer de verdade en moi pouco tempo, sen que o usuario faga nada máis. Por iso, cun SSD, a rapidez con que se deixa de usar o disco despois de detectar o problema importa máis ca cun disco duro mecánico: cada minuto que segue aceso e en uso é tempo no que ese borrado interno pode seguir avanzando. A recomendación é a mesma ca con calquera outro soporte: en canto se sospeita un fallo, deixar de usalo e traelo para diagnóstico.

Pódese intentar a recuperación física igual ca nun disco sen cifrar, pero o resultado só serve se ademais tes a clave ou o contrasinal de recuperación. Sen eles, recuperar os datos do disco non serve de moito: o que se obtén segue sendo ilexible, porque o cifrado non depende do estado físico do disco senón desa clave, e nós non a temos nin podemos xerala. Isto ocorre con BitLocker, con FileVault e co cifrado propio de moitos NAS, e convén sabelo antes de traer o disco: se gardas a clave de recuperación, tráea tamén, porque cambia por completo o que se pode facer co que se recupere. A recomendación práctica é gardar esa clave nun sitio distinto do propio equipo ou do propio NAS, por exemplo nun xestor de contrasinais ou en papel gardado á parte, precisamente para o caso de que o disco orixinal falle.