Informática para unha clínica:
o que cambia

Porque o RGPD os pon noutra categoría. O artigo 9.1 prohibe con carácter xeral tratar determinadas categorías especiais de datos, entre elas os datos relativos á saúde, salvo nos supostos que o propio artigo enumera, e a asistencia sanitaria é un deles. O artigo 4.15 define eses datos de forma ampla: calquera dato sobre a saúde física ou mental, pasada, presente ou futura, que revele información sobre o estado de saúde dunha persoa. Na práctica iso inclúe moito máis ca a historia clínica: o motivo dunha cita na axenda, un orzamento de tratamento, unha radiografía no escritorio ou un correo no que un paciente conta que lle pasa. Todo iso pasa polos mesmos equipos ca en calquera oficina, pero o nivel de protección que se espera é maior.

O RGPD non impón unha lista pechada de medidas, senón medidas apropiadas ao risco, e entre os exemplos que dá o artigo 32.1 están o cifrado dos datos persoais e a capacidade de restaurar a dispoñibilidade e o acceso aos datos de forma rápida tras un incidente. Con datos de saúde, o risco é alto por definición, así que o razoable é que calquera copia que saia do local vaia cifrada, que a clave non viaxe coa copia e que alguén comprobe de cando en vez que se pode restaurar. Unha copia sen cifrar nun disco que alguén leva para a casa converte un roubo de coche nunha fenda de datos de saúde. Unha copia que nunca se probou pode non servir o día que fai falta.

A Lei 41/2002, de autonomía do paciente, di no seu artigo 16.4 que o persoal de administración e xestión dos centros sanitarios só pode acceder aos datos da historia clínica relacionados coas súas propias funcións. Traducido a informática: recepción necesita a axenda, os datos de contacto e a facturación, non as notas clínicas. Case todos os programas de xestión clínica permiten perfís de usuario con permisos distintos, e é habitual atopalos sen configurar, con todo o mundo entrando como administrador. Configurar ben os perfís é pouco traballo e cambia por completo a resposta á pregunta de quen puido ver un dato concreto.

A lei estatal, a Lei 41/2002 no seu artigo 17.1, fixa un mínimo de cinco anos dende a data da alta de cada proceso asistencial. En Cataluña rexe ademais a Lei 21/2000, cuxo artigo 12, na redacción que lle deu a Lei 16/2010, obriga a conservar quince anos dende a alta de cada proceso determinados documentos, como as follas de consentimento informado, os informes de alta, os informes cirúrxicos, os de exploracións complementarias ou os de anatomía patolóxica, e permite destruír o resto pasados cinco anos. Hai matices, como a documentación que se considere especialmente relevante para efectos asistenciais, epidemiolóxicos ou xudiciais, así que o calendario concreto da vosa clínica tena que fixar o voso asesor xurídico. O noso é que o sistema poida aplicalo.

Nas zonas comúns, como a entrada, a sala de espera ou o corredor, si, co cartel informativo visible e cun encadre proporcionado. Nas salas onde se atende o paciente, como a consulta ou a sala de curas, nós non as instalamos: é o espazo de maior intimidade de toda a clínica, e o que se grava alí son datos de saúde. A Lei orgánica 3/2018, no seu artigo 22.3, esixe suprimir as imaxes de videovixilancia no prazo máximo dun mes dende a súa captación, salvo que deban conservarse para acreditar feitos concretos. Se a cámara enfoca ademais o persoal, entran as regras específicas de gravar os empregados, que son estritas.

Si. Quen mantén os vosos equipos ou os vosos servidores accede, ou pode acceder, a datos de pacientes, e o artigo 28 do RGPD esixe que ese tratamento estea regulado por un contrato ou outro acto xurídico que fixe o seu obxecto, a súa duración, a súa natureza e a súa finalidade, o tipo de datos e as obrigas de cada parte. Ademais, o responsable só debe escoller encargados que ofrezan garantías suficientes. Vale igual para o provedor do programa de xestión na nube, o do correo e o do aloxamento das copias. Se o voso provedor de informática nunca vos formulou ese contrato, pedídello: a súa reacción di moito.

Ningunha norma enumera o dobre factor polo seu nome, pero con datos de saúde é das medidas que máis risco quitan por menos esforzo. A maioría dos accesos indebidos non veñen dun ataque sofisticado, senón dun contrasinal reutilizado, apuntado ou roubado mediante un correo falso. Cun segundo factor, ese contrasinal só xa non abonda para entrar. O prioritario é activalo no correo da clínica, no programa de xestión clínica se o permite, en calquera acceso remoto e nas contas de administración. E sempre con contas persoais: un dobre factor sobre unha conta compartida protexe pouco e non deixa rastro de quen entrou.